طب کار به عنوان یکی از مهمترین شاخههای پزشکی پیشگیرانه به بررسی سلامت کارکنان پیش از استخدام و همچنین در طول اشتغال در چهار چوب ضوابط قانونی میپردازد. بسیاری از مراجعین مراکز تخصصی طب کـار معمولا این سؤال را مطرح میکنند که «اگر در معاینات طب کـار شرکت نکنیم چه اتفاقی میافتد؟» در این مطلب سعی بر آن است تا به صورت ساده این سوال پاسخ داده شود.
۱. پیامدهای قانونی و استخدامی
معاینات طب کار بخشی از الزامات قانونی در حوزه روابط مابین کارگر و کارفرما ست است. بر اساس مقررات وزارت کار و سازمان تأمین اجتماعی، کـارفرما موظف است پیش از شروع همکاری، وضعیت سلامت متقاضی را بررسی کند.این موضوع به نفع هر دو طرف است م کارفرما که با آگاهی از شرایط جسمانی فرد متقاضی کار ،نیروی مورد نیاز خود را جذب نماید و هم کارگر که از آخرین وضعیت جسمانی خود مطلع باشد. و در صورتی که فرد از انجام معاینات طب کار امتناع کند:
- کارفرما میتواند از انعقاد قرارداد خودداری کند.
- در صورت بروز حادثه شغلی، کارگر فاقد پرونده طب کار، تحت پوشش برخی حمایتهای قانونی قرار نمیگیرد.
- احتمال و امکان بروز مشکلات حقوقی میان کارگر و کارفرما ایجاد می گردد.
۲. خطرات سلامتی برای خود فرد
با توجه به هدف اصلی انجام معاینات طب کـار که همانا حفظ و ارتقاء سلامت کارکنان است،عدم انجام معاینات ذکر شده، ممکن است شرایطی را ایجاد نماید که بیماریهای پنهان یا مشکلات جسمی فرد شناسایی نشوند. در نتیجه:
- احتمال بروز آسیبهای جدی در حین کار افزایش مییابد.
- بیماریهای زمینهای تشخیص داده نمیشوند و در محیط کاری تشدید خواهند شد.
- فرد ممکن است دچار محدودیتهای جسمی یا روحی شود که به علت عدم پایش سلامت، دیر تشخیص داده میشوند.
۳. پیامدهای بیمهای و جبران خسارت
یکی از مهمترین پیامدهای عدم انجام معاینات طب کار، مشکلات بیمهای است. در صورتی که کارگر دچار حادثه یا بیماری شغلی شود ولی پرونده طب کار نداشته باشد:
- اثبات شغلی بودن بیماری یا حادثه بسیار دشوار خواهد شد.
- سازمانهای بیمهای ممکن است از پرداخت خسارت یا مستمری خودداری کنند.
- مسئولیت مالی و قانونی حادثه میتواند به کارگر یا کارفرما منتقل شود.
۴. پیامدهای کارفرمایی
برای کارفرما نیز طبق قوانین سازمان تامین اجتماعی حذف یا بیتوجهی به انجام معایات طب کار تبعات سنگینی دارد. کارفرمایی که کارکنانش را طبق ماده ۹۲ قانون کار و ۹۰ تامین اجتماعی در انجام معاینات طب کار وارد نکند:
- در صورت بازرسی وزارت کار، مشمول جریمه و پیگرد قانونی میشود.
- ریسک حوادث کاری و هزینههای درمانی افزایش مییابد.
- در صورت بروز حادثه طبق ماده 50 قانون تامین اجتماعی مقصر شناخته شده و علی رغم پرداخت حق بیمه فرد آسیب دیده ، سازمان تامین اجتماعی
- اعتبار شرکت در زمینه رعایت ایمنی و بهداشت حرفهای خدشهدار خواهد شد.
۵. اهمیت پیشگیرانه معاینات طب کـار
باید به این نکته توجه کرد که معاینات طب کـار صرفاً یک الزام اداری نیست؛ بلکه رویکردی پیشگیرانه دارد. با انجام معاینات بدو استخدام و دورهای میتوان:
- استعداد ابتلا به بیماریهای شغلی را تشخیص داد.
- از تحمیل هزینههای درمانی سنگین در آینده جلوگیری کرد.
- محیط کاری سالمتر و ایمنتر برای کارکنان فراهم آورد.
- با رعایت قوانین ذکر شده ازمشکلات احتمالی جلوگیری کرد.
- و…
عدم انجام آزمایش طب کار فقط یک غفلت ساده نیست؛ بلکه پیامدهای قانونی، شغلی، بیمهای و سلامتی به دنبال دارد. این معاینات هم به نفع کارکنان است و هم به سود کارفرما. در واقع، انجام آزمایش طب کـار مانند یک سپر حفاظتی عمل میکند که سلامت فردی و امنیت شغلی را تضمین مینماید. بنابراین توصیه میشود همه کارجویان پیش از شروع به کار و همچنین کار فرمایان در طول اشتغال، این معاینات را جدی بگیرند.